తెలంగాణ సంస్కృతికి ప్ర‌తీక ‘బతుకమ్మ’
పులకించి పోతున్న తెలంగాణ ప్రాంతం
హైద‌రాబాద్ : తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాల పూల పండుగ బతుకమ్మ. వేలాది పూలు, ఎంతోమంది మహిళల గళాలు, అందరూ కలిసి జరుపుకునే వేడుకలతో రాష్ట్రం పులకించి పోతుంది. ఇవాళ జరుపుకునే ‘సద్దుల బతుకమ్మ’, తెలంగాణలో అత్యంత ఆదరణ పొందిన ఈ పండుగకు ముగింపు ఘట్టంగా నిలుస్తుంది. రంగు రంగుల పూల అమరికలు, మధురమైన జానపద గీతాలతో కూడిన ఈ పండుగ, ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని, సామాజిక బంధాల దృఢత్వాన్ని , తెలంగాణ సాంస్కృతిక అస్తిత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. దసరా పండుగ సమయంలో తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ వేడుకలో మహిళలు భక్తిశ్రద్ధలతో, ఎంతో ఉత్సాహంగా పాల్గొంటారు. జీవనానికి, సమృద్ధికి ప్రతీకగా నిలిచే బతుకమ్మను, తంగేడు, గునుగు, బంతి, చామంతి వంటి కాలానుగుణ పూలతో అందమైన అంచెలుగా అమర్చి పూజిస్తారు. ఈ పూల అమరికలను గౌరీ దేవి స్వరూపాలుగా భావించి, ప్రకృతి ప్రసాదించిన సంపదకు , కుటుంబ శ్రేయస్సుకు చిహ్నంగా ఆరాధిస్తారు.
తొమ్మిది రోజుల ఈ పండుగ మహాలయ అమావాస్య నాడు ‘ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ’తో మొదలవుతుంది; ఈ రోజున మహిళలు పూలను అమర్చి, నువ్వులు, బియ్యంతో చేసిన నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. రెండవ రోజు ‘అటుకుల బతుకమ్మ’ సందర్భంగా అటుకులు, బెల్లం, పప్పు ధాన్యాలను నైవేద్యంగా పెడతారు. మూడవ రోజు ‘ముద్దపప్పు బతుకమ్మ’ నాడు ఉడికించిన పప్పు, పాలు, బెల్లం సమర్పిస్తారు. నాలుగవ రోజు ‘నానబియ్యం బతుకమ్మ’లో నానబెట్టిన బియ్యం, పాలు, బెల్లం నైవేద్యంగా ఉంటాయి. ఐదవ రోజు ‘అట్ల బతుకమ్మ’ను, సాంప్రదాయ వంటకమైన ‘అట్లు’ (పిండితో చేసిన అప్పాలు) నైవేద్యంగా సమర్పించి జరుపుకుంటారు. ఆరవ రోజు, అలిగిన బతుకమ్మను సాంప్రదాయకంగా విశ్రాంతి దినంగా పాటిస్తారు, ఈ సమయంలో సాధారణ వేడుకలకు తరచుగా విరామం ఇస్తారు.
ఏడవ రోజు వేపకాయల బతుకమ్మ నాడు వేప పండ్ల ఆకారంలో బియ్యపు పిండితో చేసిన వంటకాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఎనిమిదవ రోజు వెన్నముద్దల బతుకమ్మ నాడు నువ్వులు, వెన్న లేదా నెయ్యి, మరియు బెల్లంతో తయారు చేసిన నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. తొమ్మిదవ రోజు సద్దుల బతుకమ్మ, ఈ పండుగలో అత్యంత వైభవమైన ఘట్టం. మహిళలు సాంప్రదాయకంగా పెరుగు అన్నం, చింతపండు అన్నం, నిమ్మకాయ అన్నం, కొబ్బరి అన్నం , నువ్వుల అన్నం వంటి ఐదు రకాల బియ్యపు నైవేద్యాలను తయారు చేస్తారు.