ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ సృష్టికర్త లలిత్ మోడీ
ఊహించని రీతిలో ప్రపంచంలో ఐపీఎల్ సెన్సేషన్
హైదరాబాద్ : ప్రపంచ క్రికెట్ రంగాన్ని ఇండియన్ ప్రిమీయర్ లీగ్ (ఐపీఎల్) శాసిస్తోంది. కోట్లాది మందిని ప్రభావితం చేస్తోంది. కాసుల వర్షం కురిపిస్తోంది. ప్రతిభావంతులైన యువ క్రీడాకారులకు పెద్ద ఎత్తున అవకాశాలు దక్కుతున్నాయి. ఇంతలా జనాదరణ పొందిన ఐపీఎల్ కు ప్రధాన సూత్రధారి లలిత్ మోడీ అని చెప్పక తప్పదు. ఐపీఎల్ పుణ్యమా అని కార్పొరేట్ కంపెనీలు, సంస్థలకు వేల కోట్లు ఆదాయం సమకూరుతోంది. లలిత్ మోదీ వ్యక్తిగత విషయాల గురించి ఎవరెలా భావించినప్పటికీ 2008లో ఆయన ప్రారంభించిన ఐపీఎల్ భారతీయ క్రికెట్ స్థాయిని సమూలంగా మార్చి వేసింది. నిజం చెప్పాలంటే దీని విజయావకాశాల పట్ల పలువురు క్రికెటర్లకు చాలా సందేహాలు కూడా వచ్చాయి. రంజీ ట్రోఫీ వంటి దేశవాళీ క్రికెట్ పట్ల భారతీయులు గతంలో పెద్దగా ఆసక్తి చూపక పోవడాన్ని బట్టి చూస్తే ఐపీఎల్ ఆశించిన స్థాయిలో ప్రజాదరణను ఎలా పొందుతుందో అస్సలు ఊహించలేక పోయారు. కానీ నేడు, భారతీయ క్రికెట్ చరిత్రలో ఎన్నడూ లేని విధంగా అద్భుతమైన ప్రతిభావంతులు జట్టులో స్థానం కోసం వేచి ఉండటం (బెంచ్పై ఉండటం) చూస్తుంటే ఆశ్చర్యం కలగక తప్పదు.
2008కి ముందు క్రికెట్ పరంగా చూస్తే బీసీసీఐ ఖచ్చితంగా సంపన్నమైన సంస్థే, కానీ అప్పటికి అది భారతదేశంలోని భారీ క్రికెట్ ప్రేక్షక సమూహాన్ని ఫ్రాంచైజీ-ఆధారిత, ప్రసార హక్కుల ఆధారిత ఏడాది పొడవునా సాగే వాణిజ్య వ్యవస్థగా మార్చలేక పోయింది. జనవరి 2008లో ప్రారంభ దశలోని ఎనిమిది ఐపీఎల్ జట్లు పదేళ్ల కాలానికి గాను మొత్తం సుమారు 723 మిలియన్ డాలర్లకు వేలం వేయబడ్డాయి. నేడు, ఒక్కో జట్టు విలువనే 1.5 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా పలుకుతోంది. 2023–27 మీడియా హక్కుల ఒప్పందం ₹48,390 కోట్లకు (సుమారు 6.2 బిలియన్ డాలర్లు) అమ్ముడు పోయింది, అలాగే 2026 నాటికి ఐపీఎల్ మొత్తం వ్యాపార విలువ అంచనా ప్రకారం 20.6 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంది. కేవలం 2023–24 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే బీసీసీఐ ₹9,741.71 కోట్ల ఆదాయాన్ని నమోదు చేసింది .
(ఇందులో IPL వాటా ₹5,761 కోట్లు) పోలిక కోసం చూస్తే 2006–07లో బీసీసీఐ మొత్తం ఆదాయం కేవలం ₹652 కోట్లు మాత్రమే ఉండేది. అయితే డబ్బు అనేది కేవలం ఒక సాధనం మాత్రమే. ఐపీఎల్ ద్వారా వచ్చిన ఆదాయం ఆటగాళ్లకు మెరుగైన ఒప్పందాలు, వృత్తిపరమైన శిక్షణ, మెరుగైన సదుపాయాలు , విస్తృతమైన ప్రతిభావంతుల లభ్యతకు (టాలెంట్ పైప్లైన్) మార్గం సుగమం చేసింది. యువ భారతీయ క్రికెటర్లు ప్రపంచ స్థాయి ఆటగాళ్లు, కోచ్లు , సహాయక సిబ్బందితో కలిసి, ఒత్తిడితో కూడిన వృత్తిపరమైన వాతావరణంలో శిక్షణ పొందే , పోటీ పడే అవకాశం పొందారు. ఈ మార్గం గతంలో పెద్దగా గుర్తింపు లేని అనేకమంది దేశవాళీ క్రికెటర్లను జాతీయ , అంతర్జాతీయ స్థాయి స్టార్లుగా మార్చడంలో సహాయ పడింది.
2008 తర్వాత భారతదేశం సాధించిన రికార్డులు దీనికి స్పష్టమైన నిదర్శనం. భారత్ తొలిసారిగా డిసెంబర్ 2009లో ఐసీసీ టెస్ట్ ర్యాంకింగ్స్లో నెం. 1 స్థానానికి చేరుకుంది, 2011 వన్డే ప్రపంచ కప్ , 2013 ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీని గెలుచుకుంది, అలాగే 2013లో వన్డే ర్యాంకింగ్స్లో కూడా నెం. 1 స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. ఆ తర్వాత 2024 , 2026 టీ20 ప్రపంచ కప్లు వచ్చాయి, వరుసగా టీ20 ప్రపంచ కప్ను గెలిచిన తొలి జట్టుగా భారత్ నిలిచింది, అలాగే 2025 ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీని కూడా గెలుచుకుంది. ఇదంతా కేవలం లలిత్ మోడీ , ఐపీఎల్ వల్లే జరిగిందా? బహుశా కాకపోవచ్చు. కానీ ఆయన అందించిన దానిని ఎవరూ కాదనలేరు: భారత క్రికెట్కు అందుబాటులో ఉన్న వనరులను అనేక రెట్లు పెంచిన ఒక వాణిజ్య చోదక శక్తి అది.
తను భారతదేశానికి క్రికెట్పై ఉన్న ప్రేమను సృష్టించ లేదు. ఆయన ఆ ప్రేమను ఒక ఫ్రాంచైజీ లీగ్గా మలిచారు . అది టెలివిజన్ డబ్బు, వృత్తిపరమైన అవకాశాలు, ప్రపంచ వ్యాప్త గుర్తింపు , దేశీయ ప్రతిభ అభివృద్ధిని అపూర్వమైన స్థాయిలో అనుసంధానించింది. ప్రస్తుత ఆసియా క్రీడలు సాధారణంగా ఒలింపిక్స్లో భారతదేశం నిరాశాజనకమైన ప్రదర్శనను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే లలిత్ మోడీ చేసిన కృషి నిజమైన ప్రాముఖ్యత ఇదే. భారత క్రికెట్ ప్రతిభను అపూర్వమైన స్థాయిలో వెలికితీసిన ఒక వ్యవస్థను ఆయన సృష్టించారు. అంతే కాకుండా కనీసం ఒక క్రీడలో నైనా, ఇంతటి భారీ జనాభా కలిగిన దేశం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పోటీపడగల ప్రతిభావంతుల సమూహాన్ని తయారు చేయడం ద్వారా, తన జనాభా పరిమాణాన్ని సమర్థించుకునేలా చేశారు లలిత్ మోడీ.